نن چې چین په نړیوال سیاست کې کوم مقام لري، تر هغه ځایه رسېدل یوازې د اقتصادي پلان جوړونې او ملي نظم او انضباط پایله نه ده، بلکې د دې تر شا مهم سیاسي او ډیپلوماتیک عوامل هم موجود دي. دا ویل بې ځایه نه دي چې پاکستان هم په دې تاریخي بهیر کې مهم رول لوبولی دی. د تېرې پېړۍ په اویایمه لسیزه کې پاکستان د امریکا او چین ترمنځ د اړیکو د پل حیثیت خپل کړ او دواړه هېوادونه یې یو بل ته نږدې کړل. که هغه مهال پاکستان دغه مهم ډیپلوماتیک رول نه وای ترسره کړی، ښایي نننۍ نړیواله سیاسي او اقتصادي نقشه بل ډول وای.د چین د بهرني سیاست اساسي اصل تل د خپلو ملي ګټو ساتنه پاتې شوې ده. په نړۍ کې دا تصور عام دی چې د چین لپاره تر هر څه وړاندې د چین ګټې مهمې دي. له همدې امله ویل کېږي چې له چین څخه ښه ملګری به لږ پیدا شي، خو که اړیکې ورسره خرابې شي، نو یو پیاوړی او ستونزمن سیال هم ثابتېدای شي. سره له دې، له پاکستان سره د چین اړیکې تل د عادي ډیپلوماتیکو اړیکو څخه لوړې پاتې شوې دي او دواړو هېوادونو په سختو وختونو کې د یو بل ملاتړ کړی دی.
د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ دا خبره چې د پاکستان او چین پنځه اویا کلنې اړیکې له هرې ازموینې بریالۍ راوتلې دي، پر خپل ځای سمه ده. د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز (سي پیک) د پاکستان د اقتصاد، انرژۍ او بنسټیزو پروژو په پراختیا کې مهم رول لوبولی او د دواړو هېوادونو اړیکو ته یې نوې بڼه ورکړې ده. خو په نړیوال سیاست کې دایمي دوستۍ نه وي، بلکې دایمي ګټې وي، او همدا اصل د چین په اوسني سیاست کې هم په څرګند ډول لیدل کېږي.په وروستیو کلونو کې د سیمې وضعیت د پام وړ بدلون موندلی دی. چین له افغانستان سره خپلې اړیکې پراخې کړې دي او د واخان دهلېز په ګډون یې پر ګڼو سیمهییزو پروژو تمرکز زیات کړی دی. که دا پروژې بشپړې او فعالې شي، نو چین ته به د منځنۍ او جنوبي اسیا پر لور نوې لارې پرانستل شي. په داسې حال کې پاکستان باید دا حقیقت ومني چې د خپلې جغرافیایي اهمیت د ساتلو لپاره یوازې پر پخوانیو دوستیو تکیه بسنه نه کوي، بلکې کورنی ثبات، اقتصادي پرمختګ او په پالیسیو کې دوام هم اړین دي.
نن نړۍ د یوې نوې سړې جګړې په څېر فضا تجربه کوي، چې پکې د امریکا او چین ترمنځ اقتصادي، سوداګریز او ستراتیژیک رقابت ورځ تر بلې زیاتېږي. په داسې شرایطو کې د پاکستان لپاره تر ټولو مهمه پوښتنه دا ده چې خپل لومړیتوبونه څنګه وټاکي؟ ایا پاکستان باید د سترو قدرتونو په سیالیو کې یو اړخ ونیسي، که د خپلو ملي ګټو پر بنسټ متوازنه او خپلواکه بهرنۍ تګلاره غوره کړي؟
حقیقت دا دی چې د چین د بریا یو لوی راز همدا و چې د څو لسیزو لپاره یې ځان له غیر ضروري نړیوالو شخړو څخه لرې وساته او خپله ټوله انرژي یې اقتصادي ودې، صنعتي تولید، علمي څېړنو او د ملي ځواک پر پیاوړتیا متمرکزه کړه. د پاکستان لپاره هم همدا لاره تر ټولو ګټوره ښکاري. هېواد باید د احساساتي شعارونو او د سترو قدرتونو د سیالیو پر ځای خپلې پاملرنې اقتصاد، تعلیم، ټیکنالوژۍ، صنعت، سوداګرۍ او سیمهییزو اړیکو ته واړوي.
د پاکستان جغرافیایي موقعیت، ځوان نفوس، طبیعي او معدني زېرمې او سیمهییز ظرفیتونه داسې ځانګړتیاوې دي چې هېواد ته د مهم نړیوال رول د ادا کولو فرصت ورکوي. اړتیا دا ده چې د ملي پالیسیو محور د کوم نړیوال بلاک ملاتړ یا مخالفت نه، بلکې د پاکستان خپلې ګټې وي. که چین د «تر هر څه وړاندې چین» د اصل پر بنسټ د نړیوال ځواک مقام ترلاسه کړی، نو پاکستان هم باید د «تر هر څه وړاندې پاکستان» مفکوره د خپلې ملي ستراتیژۍ برخه وګرځوي.
د سترو قدرتونو جګړې عموماً د هماغو قدرتونو د ګټو د خوندي کولو لپاره وي، خو د هغو بیه زیاتره پرمختګ غوښتونکي او کمزوري هېوادونه پرې کوي. له همدې امله د پاکستان لپاره د عقل او تدبر لاره دا ده چې د متوازن ډیپلوماسۍ، اقتصادي ځانبسیاینې او کورني ثبات له لارې خپل نړیوال مقام لا لوړ کړي او په راتلونکو کلونو کې د یوې باوقاره، پر ځان بسیا او اغېزمنې دولت په توګه راڅرګند شي.
