چین په تېرو دوو لسیزو کې د خپل هېواد د لوېدیځو سیمو د وروسته پاتې والي د له منځه وړلو لپاره یوه روښانه ملي ستراتیژي خپله کړه. بیجینګ د میلیاردونو ډالرو پانګونې، عصري لویو لارو، رېل پټلۍ، صنعت، تعلیم، انرژۍ او بنسټیزو اسانتیاوو له لارې هڅه وکړه چې لوېدیځ چین د هېواد له ختیځو او مرکزي سیمو سره برابر کړي. یوازې همدومره نه، بلکې چین د خپلې اوږدمهالې اقتصادي او ستراتیژیکې تګلارې له مخې په میانمار کې هم پراخه پانګونه وکړه، څو د بنګال خلیج ته مستقیم لاسرسی ومومي، پر ملاکا تنګي او جنوبي چین سمندر باندې خپله تکیه راکمه کړي او د لوېدیځ چین د اقتصادي ودې لپاره نوې لارې پرانیزي. د چین دغه تجربه دا څرګندوي چې دوامداره پرمختګ هغه مهال ممکن وي چې وروسته پاتې سیمې د ملي پرمختګ په محور کې ځای ورکړل شي، نه دا چې تل له پامه وغورځول شي.
پاکستان ته هم د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز (سي پیک) په بڼه یو تاریخي فرصت په لاس ورغلی و. دغه ستره پروژه په اصل کې له هغو سیمو څخه تېرېږي چې د اوږدې مودې راهیسې د بنسټیزو اسانتیاوو، صنعت، تعلیم او روزګار له کمښت سره مخ دي، لکه ګلګت بلتستان، خیبر پښتونخوا او بلوچستان. خو د منتقدینو په اند، د سي پیک ډېره پانګونه او ګټې تر ډېره هغو سیمو ته واوښتې چې له وړاندې نسبتاً پرمختللې وې، په داسې حال کې چې د دهلېز پر اصلي مسیر پرتې سیمې د تمې وړ پرمختګ څخه بېبرخې پاتې شوې. د محرومیت دغه احساس په بېلابېلو سیمو کې ناخوښي زیاته کړه او ټولنیز، اقتصادي او امنیتي اغېزې یې هم رامنځته کړې. دا هغه موضوع ده چې باید په بېطرفۍ سره وارزول شي او د راتلونکو پرمختیایي پلانونو په جوړولو کې سیمهییز توازن په کې په جدي توګه په پام کې ونیول شي.
لا هم فرصت له لاسه نه دی وتلی. که فدرالي او صوبایي حکومتونه د چین له تجربې څخه زده کړه وکړي او ګلګت بلتستان، خیبر پښتونخوا او بلوچستان ته ځانګړې پرمختیایي کڅوړې، صنعتي زونونه، عصري لویې لارې، تعلیمي او روغتیايي اسانتیاوې، د ځايي خلکو لپاره د کار فرصتونه او د معدني سرچینو شفافه پراختیا لومړیتوب وګرځوي، نو نه یوازې به د سیمو ترمنځ اقتصادي واټن کم شي، بلکې د خلکو پر دولت باور به هم لا پیاوړی شي. له دې سره به د چین اعتماد نور هم زیات شي، د سي پیک اصلي موخې به پیاوړې شي او په هېواد کې به د سولې، ثبات او ملي یووالي لپاره قوي بنسټ رامنځته شي. پیاوړی پاکستان هغه دی چې پرمختګ یې د څو ښارونو او سیمو تر پولې محدود نه وي، بلکې د هېواد هره سیمه او هر وګړی ځان د ملي پرمختګ برابر شریک احساس کړي.
