د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ په دې وروستیو کې د نړۍ د جغرافیایي نقشې د لا واقعي ښودلو لپاره د یوې نوې نقشې ملاتړ کړی، چې اساسي موخه یې د افریقا او د نړۍ د نورو سیمو حقیقي جغرافیایي حجم په نسبتاً دقیق ډول څرګندول دي. دا پرېکړه د نړۍ سیاسي پولې نه بدلوي، خو په نوې نقشه کې د کشمیر د لانجمن جغرافیایي حیثیت په اړه په هند کې راولاړ شوی غبرګون یوه مهمه ډیپلوماټیکه پوښتنه راپورته کوي. هند خپله د دې پرېکړې ملاتړ کړی و، خو کله چې په نقشه کې د جمو او کشمیر او لداخ د وړاندې کولو په اړه اعتراض راپورته شو، نوي ډیلي یو ځل بیا د خپلې علاقایي دعوې خبره په ډاګه کړه. په دې توګه هغه نقشه چې اصلي موضوع یې د جغرافیایي ښودنې اصلاح وه، د کشمیر د اوږدې لانجې پر لور یې یو ځل بیا د نړۍ پام واړاوه. د پاکستان لپاره اصلي پوښتنه دا ده چې ایا دا موقع به یوازې د ټولنیزو رسنیو د احساساتي بریا په توګه وکاروي، که به یې په سنجیده ډیپلوماټیک فرصت بدله کړي. د ځینو کړیو له خوا دا غوښتنه چې پاکستان او چین دې سمدستي دغو سیمو ته داخل شي او خپل بیرغونه دې پرې ودروي، له دولتي تدبیر څخه زیات احساساتي غبرګون دی. نقشه د پوځي پرمختګ حکم نه دی. کشمیر یوازې د نقشې د رنګونو مسئله نه ده؛ دا د میلیونونو انسانانو د سیاسي راتلونکي، هویت او حق مسئله ده.
د هند غبرګون پخپله دا حقیقت څرګندوي چې د کشمیر لانجه د هند له دعوې سره سره له نړیوال بحثه نه ده وتلې. تاریخ هم موږ ته ښيي چې نقشې او واک تل یو شی نه وي؛ د مغولي واکمنۍ له کمزورېدو وروسته په برصغیر کې بېلابېل سیاسي قوتونه راڅرګند شول، احمد شاه ابدالي په پانی پت کې مرهټیان مات کړل او وروسته ایسټ انډیا کمپنۍ د سیمه ییزو اختلافاتو او سیاسي سیالیو څخه په ګټې اخیستنې خپل واک پراخ کړ. د تاریخ درس روښانه دی: داخلي اختلاف بهرني قوت ته لاره هواروي، خو سیاسي بصیرت او اتحاد د دولت اصلي قوت جوړوي. د کشمیر په مسئله کې هم پاکستان باید له پوځي شعارونو څخه زیاتې اغېزمنې ډیپلوماسۍ ته پام وکړي. که یوه نقشه نړۍ یو ځل بیا د کشمیر پر لور متوجه کوي، نو پاکستان باید دا توجه په نړیواله سیاسي او ډیپلوماټیکه بحث بدله کړي. د امریکا رول په دې برخه کې ځانګړی اهمیت لري. واشنګټن د نقشې د دې پرېکړې مخالفت کړی؛ نو پاکستان باید یوازې پر امریکایي دریځ د اعتراض پر ځای له امریکایي حکومت، کانګرس او اغېزناکو سیاسي او فکري کړیو سره مستقیم تماس ونیسي او کشمیر د یوه اصولي، قانوني او انساني مسئلې په توګه وړاندې کړي. له چین سره هم باید ډیپلوماټیکه همغږي پیاوړې شي، خو د دې ټولې هڅې مرکز باید پاکستان یا هند نه، بلکې کشمیریان وي. په نړیوالو نقشو کې لانجمنې سیمې باید د یوه لوري د قطعي ملکیت په توګه نه، بلکې د خپل لانجمن حیثیت په څرګندولو سره وښودل شي.
پاکستان باید اوس دا موقع په یوې منظمې ډیپلوماټیکې هڅې بدله کړي: له چین سره همغږي، له امریکا او نورو اغېزناکو نړیوالو قوتونو سره لوړه کچه اړیکې، په ملګرو ملتونو کې د کشمیر لانجمن حیثیت په دوامداره توګه مطرح کول، او په نړیواله نقشه جوړونه کې د لانجمنو سیمو د بې پرې ښودلو لپاره اصولي دریځ خپلول. موږ ته پر نقشه د بیرغ درولو نه، بلکې د نړۍ پر ډیپلوماټیک نقشه د کشمیر د قضیې د پیاوړي درولو اړتیا ده. د هند اعتراض هغه دروازه پرانیستې چې پاکستان باید په احساساتي شعارونو بنده نه کړي، بلکې په هوښیارې ډیپلوماسۍ یې لا پراخه کړي. کشمیر باید یو ځل بیا د ملګرو ملتونو په ایوانونو، د نړۍ په پلازمېنو او د نړیوال افکارو په مرکز کې مطرح شي. **د نقشې رنګونه کشمیر نه آزادوي؛ خو که یوې نقشې نړۍ ته کشمیر بیا ور په یاد کړی وي، پاکستان باید دا یاد په نړیواله ډیپلوماټیکه مبارزه بدل کړي. نقشه نه، قضیه وګټه؛ بیرغ نه، د نړۍ نظر وګټه—کشمیر بېرته د نړۍ د اجنډا مرکز ته راوړه!
