ولسواکي د اصولونو پر بنسټ چلېږي، نه د سیاسي مصلحتونو پر بنسټ

لیکنه: سید انور شاه
په خیبر پښتونخوا کې د ګورنر راج او بېړني حالت د پلي کېدو مخالفت د هر ولسواک فکر لرونکي انسان د پام وړ دی، ځکه د ټاکل شویو حکومتونو د واکونو محدودول او د هغوی لرې کول باید د عادي سیاسي سیالۍ وسیله ونه ګرځي. خو د تاریخ یوه په زړه پورې ځانګړنه دا هم ده چې سیاسي ګوندونه کله له واکه بهر وي، د ځینو اصولو ارزښت ته ډېر اهمیت ورکوي، خو کله چې واک ته ورسېږي، پر همدغو اصولو عمل کول ورته ستونزمن شي. د ۲۰۱۳ کال په جنورۍ کې، کله چې د کوټې پر علمدار سړک د هزاره ټولنې غړو د خپلو وژل شویو عزیزانو مړي ایښي وو او احتجاجي پرلت یې کړی و، د تحریک انصاف مشر عمران خان د نواب اسلم رئیساني د حکومت د لرې کولو او په بلوچستان کې د ګورنر راج د پلي کېدو ملاتړ کړی و. هغه مهال نوموړي د صوبايي حکومت پر دې نیوکه کړې وه چې د خلکو د سر او مال د ساتنې په برخه کې پاتې راغلی دی. نن چې تحریک انصاف پخپله په خیبر پښتونخوا کې د ګورنر راج او بېړني حالت مخالفت کوي، نو د تېر وخت دغه پېښه د سیاسي دریځونو د ثبات او یو شان والي په اړه د غور غوښتنه کوي.
د ولسواکۍ ښکلا په دې کې ده چې د مظلوم ملاتړ باید د ګوند، قوم، ژبې او سیاسي تړاو له توپیر پرته وشي. که نن په خیبر پښتونخوا کې د ټاکل شوي حکومت د واکونو محدودول د ولسواکۍ له اصولو سره په ټکر کې ګڼل کېږي، نو همدغه اصول باید په بلوچستان کې هم په هماغه اندازه مهم بلل شوي وای. همدارنګه، که په کومه صوبه کې حکومت د خلکو د سر او مال په ساتنه کې پاتې راشي، د هغه حساب اخیستل اړین دي؛ خو حساب غوښتل او د ټاکل شوي حکومت لرې کول دوه جلا موضوعات دي. د سیاسي کړکېچ، ناامنۍ یا اداري ناکامۍ پر بنسټ د ګورنر راج پلي کول یوازې د سیاسي اړتیا په نوم نه شي توجیه کېدای؛ بلکې د هغه لپاره باید قانوني او اساسي جواز، شواهد، د اقدام تناسب او د ولسواکو ادارو ساتنه هم وڅېړل شي. په اوسنیو حالاتو کې، چې د ګورنر راج او بېړني حالت په ملاتړ بېلابېل دلایل وړاندې کېږي او په مقابل کې یې مخالفت هم کېږي، اساسي پوښتنه دا ده چې ایا موږ په هر حالت کې ولسواک اصول لومړیتوب ګڼو، که یې تفسیر د خپلو سیاسي ګټو له مخې کوو؟
لکه شاعر چې وایي: **د تېر وخت یادونه عذابیږي، اې ربه! زما حافظه رانه واخله.** خو د ولسواکۍ لپاره د تېر وخت هېرول نه، بلکې له هغه څخه زده کړه کول اړین دي. د یوه سیاسي مشر بصیرت یوازې د هغه په ننني دریځ نه څرګندېږي، بلکې په دې کې هم ښکاري چې خپل پخوانی دریځ په څومره رښتینولۍ او دیانت سره ارزوي. که په یوه وخت کې په بله صوبه کې د ګورنر راج ملاتړ شوی وي او نن همدغه اقدام د ولسواکۍ لپاره ګواښ بلل کېږي، نو دا مناسب فرصت دی چې پر پخواني دریځ بیا کتنه وشي، د تېروتنې په صورت کې یې اعتراف وشي او که اړتیا وي، بښنه هم وغوښتل شي. بښنه غوښتل کمزوري نه ده، بلکې د خپلې تېروتنې منل او له شخصي غرور څخه پورته کېدل دي. په ولسواکه سیاست کې اصلي بریا د مخالف په ماتولو کې نه ده، بلکې په دې کې ده چې انسان د ځان لپاره هماغه اصول ومني چې له نورو څخه یې غوښتنه کوي. د مظلوم ملاتړ باید په هر وخت کې وشي، خو د ولسواکۍ او د خلکو د واکمنۍ دفاع هم باید له هر ډول توپیر پرته وشي؛ ځکه که اصول یوازې هغه وخت د منلو وي چې زموږ په ګټه وي، نو هغه اصول نه، بلکې سیاسي مصلحتونه دي.