د پاکستان رول: د توازن هڅه که د مبهمې تګلارې ښکار؟

د منځني ختیځ په سیمه کې د ایران او امریکا ترمنځ کشمکش نور یوازې د دوو هېوادونو ترمنځ شخړه نه ده پاتې شوې؛ بلکې دا یو داسې ستراتیژیکه لوبه ګرځېدلې ده چې پکې نړیوال ځواکونه، سیمه‌ییز متحدین، د انرژۍ بازارونه او دفاعي صنعتونه یو له بل سره تړلي دي. ځینې کړۍ دا کشمکش داسې هم تعبیر کوي چې ګواکې ایران په دوامداره توګه د “خطر” په توګه وړاندې شي، څو په سیمه کې وېره ژوندۍ وساتل شي او د وسلو د اخیستلو او پلورلو لړۍ روانه پاتې شي.په همدې چوکاټ کې د خلیجي هېوادونو، په ځانګړې توګه د سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو له خوا د میلیاردونو ډالرو دفاعي تړونونه مخې ته راځي، چې په پایله کې یې امریکايي جنګي صنعت لا پیاوړی کېږي. خو دا د انځور یوازې یو اړخ دی. بل اړخ دا دی چې ایران هڅه کوي دغه کشمکش د ځان لپاره په سیاسي او دیپلوماتیکو فرصتونو بدل کړي—د بندیزونو ممکنه نرمښت، د کنګل شوو شتمنیو بېرته ترلاسه کول او د مزاحمتي بیانیې پیاوړتیا د همدې تګلارې برخه ده.خو په دې ټوله معادله کې یو مهم، خو تر ډېره له پامه غورځول شوی اړخ چین دی. د چین اقتصاد د انرژۍ پر دوامداره او ارزانه بهیر تکیه لري. په خلیجي سیمه کې بې ثباتي، د تیلو په رسد کې خنډ او د بیو لوړوالی په مستقیم ډول د چین صنعتي بهیر اغېزمنوي. سربېره پر دې، د چین لویې پروژې—په ځانګړي ډول د “بیلټ اینډ روډ” نوښت او د پاکستان له لارې اقتصادي دهلېز—هم د همدې سیمې له ثبات سره تړلي دي. هر څومره چې کشمکش زیاتېږي، همغومره د چین سوداګریزې لارې له ناڅرګندتیا سره مخ کېږي.له بلې خوا، د “نظام بدلون” بیانیه هم د دې شخړې یو حساس اړخ دی. په تېر کې د امریکا د مشرتابه ځینو څرګندونو دا تاثر ورکړی چې په ایران کې د حکومتي جوړښت بدلون یو هدف کېدای شي. خو په عملي ډګر کې دا موضوع خورا پېچلې ده. د ایران داخلي جوړښت، سیمه‌ییز نفوذ او نړیوال غبرګون داسې هر اقدام خورا خطرناک ګرځوي. له همدې امله دا بیانیه تر ډېره د فشار زیاتولو یا سیاسي پیغام ورکولو تر کچې محدوده ښکاري.په دې ټول سناریو کې د پاکستان رول ډېر حساس او نازک دی. له یوې خوا پاکستان له ایران سره تاریخي، جغرافیایي او سرحدي اړیکې لري، او له بلې خوا له امریکا، سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو سره یې ستراتیژیکې ګټې تړلې دي. په وروستیو کې د ایران د مشرتابه ځینو متضادو څرګندونو او د سیمې بدلېدونکو ائتلافونو د پاکستان دریځ یو څه مبهم ښودلی دی. پوښتنه دا ده چې ایا پاکستان به وکولای شي توازن وساتي، که به اړ شي چې یوې خوا ته تمایل غوره کړي.د دې کشمکش اقتصادي اغېزې تر ټولو سختې دي. د تیلو په لېږد کې لږه ګډوډي هم نړیوالې بیې لوړه وي، چې مستقیم اغېز یې پر صنعت، ټرانسپورټ او د ژوند پر بنسټیزو توکو پرېوځي. له چین په څېر صنعتي هېواد څخه تر پاکستان په څېر پرمختګ‌پاله هېواد پورې، هر اقتصاد دا فشار احساسوي.د ایران او امریکا ترمنځ کشمکش یوازې د دوو هېوادونو ترمنځ ساده شخړه نه ده. دا د امریکا د جنګي صنعت، د ایران د مزاحمتي تګلارې، د چین د اقتصادي ګټو او د پاکستان په څېر هېوادونو د دیپلوماتیکو مجبوریو یو پېچلی جال دی. اصلي پوښتنه دا نه ده چې څوک ځواکمن دی، بلکې دا ده چې د دې کشمکش په دوام کې د چا ګټه ده—او بیه یې څوک پرې کوي؟