د امریکا او ایران ترمنځ وروستۍ شخړې یو ځل بیا د منځني ختیځ د امنیتي جوړښت په اړه بنسټیزې پوښتنې راولاړې کړې دي. هغه خلیجي هېوادونه چې د لسیزو راهیسې یې خپل امنیت تر ډېره پر امریکا تکیه کړی و، اوس هڅه کوي خپلې دفاعي اړیکې متنوع کړي او له پاکستان، ترکیه، مصر، چین، روسیې او یو شمېر اروپایي هېوادونو سره همکاري پراخه کړي. دا بدلون ښيي چې نړیوال امنیتي او دفاعي ائتلافونه د بدلون په حال کې دي او نړیوال نظام د څو اړخیزو شراکتونو پر لور روان دی.د پاکستان لپاره دا یو مهم فرصت دی، خو تر فرصت هم مهمه دا ده چې اسلاماباد له دغه وضعیت څخه څنګه ګټه اخلي. د دولتونو په سیاست کې نه احساساتي شعارونه ځای لري او نه هم بېځایه وېره؛ بریا تل د ملي ګټو، تدبر او اوږدمهالې ستراتیژۍ په مټ ترلاسه کېږي.
په تېرو دوو لسیزو کې پاکستان په دفاعي صنعت کې د پام وړ پرمختګ کړی دی. د توغندیو ټکنالوژي، بېپیلوټه الوتکې، بحري دفاعي تجهیزات او د جې اېف–۱۷ جنګي الوتکې په څېر پروژو دا ثابته کړې چې پاکستان یوازې د وسلو پېرودونکی هېواد نه دی پاتې، بلکې د دفاعي تجهیزاتو د تولید او محدود صادراتو وړتیا یې هم ترلاسه کړې ده. همدا لامل دی چې ځینې دوست هېوادونه پاکستان د یوه احتمالي دفاعي شریک په توګه ارزوي.خو دا حقیقت هم باید هېر نه شي چې نړیوال دفاعي بازار د نړۍ له تر ټولو سیاليیزو او حساسو صنعتونو څخه دی. امریکا، چین، روسیه، فرانسه، بریتانیا، جرمني، ایټالیا، ترکیه، سویلي کوریا او اسرائیل د لسیزو راهیسې په دې برخه کې مخکښ رول لري. دغو هېوادونو د میلیاردونو ډالرو پانګونې، علمي څېړنو، پرمختللې ټکنالوژۍ او پراخو سیاسي اړیکو له لارې خپل اوسنی مقام ترلاسه کړی دی. ځکه نو هر نوی هېواد چې دې ډګر ته ننوځي، یوازې له اقتصادي سیالۍ سره نه، بلکې له سیاسي فشارونو او ډیپلوماتیکو ننګونو سره هم مخ کېدای شي.سره له دې، هر فشار او هر اختلاف د توطیې په نوم تعبیرول هم له واقعیت څخه لرې خبره ده. نړیوال سیاست د ملي ګټو پر محور څرخي. ستر ځواکونه خپلې ګټې تعقیبوي او راټوکېدونکي هېوادونه هم همداسې کوي. پاکستان ته هم ښايي خپلې پرېکړې د احساساتو پر ځای د ملي ګټو او واقعبینۍ پر بنسټ وکړي.
که خلیجي هېوادونه په رښتیا د خپلو دفاعي اړتیاوو لپاره نوي شریکان لټوي، نو دا د پاکستان لپاره یو ارزښتناک فرصت دی. خو دغه فرصت یوازې هغه وخت په دوامدارې لاسته راوړنې بدلېدای شي چې پاکستان د دفاعي تولید ترڅنګ د څېړنې، نوښت، صنعتي معیارونو، مسلکي روزنې او پر وخت د ژمنو د عملي کولو وړتیا هم پیاوړې کړي. نړیوال باور یوازې د وسلو په تولید نه، بلکې د کیفیت، اعتبار او دوامداره ژمنتیا په وسیله ترلاسه کېږي.تر دې هم مهمه د پاکستان بهرنۍ تګلاره ده. اسلاماباد باید دا تاثر رامنځته نه کړي چې د یوه نړیوال ځواک پر وړاندې د بل ځواک برخه ګرځي. متوازنه او خپلواکه ډیپلوماسي د پاکستان لپاره تر ټولو خوندي انتخاب دی. له امریکا، چین، خلیجي هېوادونو، ترکیې، اروپایي هېوادونو او نورو مهمو شریکانو سره متوازن او باعزته اړیکې د پاکستان ملي ګټې خوندي کولی شي.دا هم باید په یاد ولرو چې د دفاعي صنعت اصلي بنسټ قوي اقتصاد دی. که اقتصاد کمزوری وي، صنعتي بنسټونه نیمګړي وي، علمي څېړنې محدودې وي او سیاسي ثبات موجود نه وي، نو هېڅ هېواد نشي کولای په نړیوال دفاعي بازار کې دوامدار ځای خپل کړي. نړۍ هغه هېوادونه بریالي ګڼي چې پوځي ځواک یې د علم، صنعت او اقتصاد پر بنسټ ولاړ وي.پاکستان باید نه دومره محتاط وي چې تاریخي فرصتونه له لاسه ورکړي او نه دومره احساساتي چې ځان غیر ضروري سیالیو او شخړو ته داخل کړي. د یوه مسئول او باوري دفاعي شریک په توګه راڅرګندېدل د لوړ کیفیت، پیاوړي اقتصاد، هوښیارې ډیپلوماسۍ او ثابتو ملي پالیسیو غوښتنه کوي.راتلونکي کلونه به وښيي چې پاکستان دا فرصت یوازې د وسلو د صادراتو تر کچې محدود ساتي، که یې د صنعتي ودې، علمي پرمختګ، اقتصادي ثبات او نړیوال اعتبار د پیاوړتیا لپاره هم کاروي. تاریخ ښيي چې تلپاتې بریا هغه ملتونه ترلاسه کوي چې ځواک د شعارونو پر ځای د پوهې، اقتصاد، ټکنالوژۍ او هوښیارو پرېکړو په وسیله ثابتوي. د پاکستان لپاره هم همدا لاره تر ټولو خوندي، اغېزمنه او دوامداره ښکاري.
