د طالبانو کابل ته د بېرته ستنېدو پنځه کاله؛ په افغانستان کې بشري ناورین لا هم روان دی

کوټه (ویب نیوز) ۱۵ اګست ۲۰۲۶: افغانستان کې د طالبانو د بیا واکمنېدو پنځه کاله پوره شول، خو په دغه موده کې هېواد له سخت بشري، اقتصادي او ټولنیز بحران سره مخ دی. د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۵مه طالبانو کابل ونیو، چې ورپسې پر ښځو او نجونو د زده‌کړو او کار محدودیتونو، بې‌وزلۍ، لوږې او د نړیوالو مرستو کمېدو د افغان ولس ستونزې زیاتې کړې دي. د راپورونو له مخې د افغانستان شاوخوا ۴۵ سلنه وګړي بشري مرستو ته اړتیا لري او میلیونونه ماشومان د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي. له شپږم ټولګي وروسته د نجونو پر زده‌کړو د بندیز له امله شاوخوا ۲۴ میلیونه نجونې له ښوونځیو پاتې دي، په داسې حال کې چې پر ښځو د کار، تګ راتګ او په ټولنیز ژوند کې د ګډون په برخو کې هم محدودیتونه لګېدلي دي. د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، له ۲۰۲۲ کال وروسته افغانستان ته د نړیوالو بشري مرستو کچه شاوخوا ۷۰ سلنه کمه شوې او د مرستو د کمښت له امله ګڼ روغتیايي مرکزونه هم تړل شوي دي. د طالبانو له خوا د کوکنارو پر کښت له بندیز وروسته د تریاکو تولید په څرګند ډول کم شوی، خو د کلیوالو کورنیو لپاره د عاید بدیلې سرچینې نه دي رامنځته شوې او د مصنوعي نشه‌يي توکو د تولید او قاچاق د زیاتېدو اندېښنې هم راپورته شوې دي. بل لوري ته داعش خراسان او القاعده په څېر ځینې وسله‌والې ډلې لا هم په افغانستان کې فعالیت لري. روسیې د طالبانو حکومت په رسمي توګه په رسمیت پېژندلی، په داسې حال کې چې چین او ځینو نورو هېوادونو په کابل کې خپل دیپلوماتیک حضور ساتلی دی، خو ډېری مهمو هېوادونو تر اوسه د طالبانو حکومت په رسمي توګه نه دی پېژندلی. د افغانستان اوسنی وضعیت د نړیوالې ټولنې لپاره یوه ستره ننګونه ده چې له افغان ولس سره د بشري مرستو او د بنسټیزو حقونو د خوندیتوب تر څنګ له طالبانو سره راتلونکې اړیکې څنګه تنظیم کړي.