د مستونګ باغونه؛ یوه څرګندونه او ګڼې پوښتنې

د بلوچستان د اعلی وزیر میر سرفراز بګټي له خوا د مستونګ او کډکوچې د باغونو په اړه څرګندونو یوه حساسه موضوع راپورته کړې ده. که حکومت داسې کره شواهد ولري چې ځینې باغونه د ترهګرۍ لپاره کارول کېږي، نو د قانون له مخې دې د مسؤلو کسانو پر ضد اقدام وشي، خو باغونه له مورچو سره تشبیه کول او د هغوی د پرېکولو یا د خلکو د کډه کولو اشاره داسې اندېښنې راولاړوي چې حکومت باید یې وضاحت وکړي. په داسې حساسو موضوعاتو کې د حکومتي چارواکو د خبرو اغېزې باید په پام کې ونیول شي.اساسي پوښتنه دا ده چې که وسله وال کسان له کوم باغ یا شخصي ځمکې څخه د خپلو فعالیتونو لپاره استفاده کوي، نو هغوی تر هغه ځایه څنګه رسېږي؟ په بلوچستان کې د امن لپاره میلیاردونه روپۍ لګول کېږي، امنیتي ادارې، پوستې او د څارنې پراخ نظام موجود دی. که له دې ټولو سره سره وسله وال کسان د خلکو تر کورونو او شخصي ځمکو پورې رسېږي، نو ټول مسؤلیت یوازې د باغ پر مالک نه شي اچول کېدای. اصلي پوښتنه باید دا وي چې بریدګر څنګه تر هغه ځایه ورسېدل، چا ورسره مرسته وکړه او د دولت د څارنې نظام چېرته ناکام شو. د دولت بریا د باغونو په پرېکولو کې نه، بلکې د وسله والو کسانو د مخنیوي په توان کې ده.د دې موضوع بل حساس اړخ هغه اندېښنې دي چې د خلکو په منځ کې پیدا کېږي. که یو وګړی داسې فکر وکړي چې د هغه ځمکه، باغ یا کور د سیاسي، شخصي یا قبایلي اختلاف له امله د حکومتي اقدام هدف ګرځېدلی شي، نو پر قانون او دولتي ادارو باور کمېږي. حکومت باید په څرګندو ټکو ډاډ ورکړي چې د هر وګړي د جایداد پر ضد اقدام به یوازې د کره شواهدو، شفافو تحقیقاتو او قانوني طریقې له مخې کېږي.بلوچستان له وړاندې د ناامنۍ، بېوزلۍ، کډوالۍ او بې باورۍ له سخت حالت سره مخ دی. په داسې شرایطو کې د باغونو د پرېکولو یا د خلکو د کډه کولو خبرې د خلکو وېره او اندېښنه لا زیاتولی شي. باغونه یوازې ونې نه دي، بلکې د زرګونو کورنیو د اقتصاد، روزګار او د څو نسلونو د زیار پایله ده. که په کومه سیمه کې وسله وال کسان موجود وي، د دې ستونزې حل د ټولې سیمې یا بزګرانو مشکوک ګرځول نه، بلکې د وسله والو او د هغوی د اسانتیا برابروونکو پر ضد هدفمند او اغېزمن اقدام دی.حکومت باید دا هم څرګنده کړي چې د امن او امان په اړه یې معیار د ټول بلوچستان لپاره یو شان دی. که مستونګ او کډکوچه د امنیت له پلوه د اندېښنې وړ دي، نو د بلوچستان په نورو سیمو کې د روانو بریدونو او وسله والو فعالیتونو په اړه هم باید روښانه او یو شان تګلاره وړاندې شي. د یوې سیمې خلک له زیاتې وېرې سره مخ کول او د نورو سیمو ستونزو ته چوپ پاتې کېدل د حکومتي پالیسۍ په اړه پوښتنې پیدا کوي.په بلوچستان کې د سیاسي خبرو اترو لاره خلاصه ساتل هم ډېر مهم دي. د سیاسي او قبایلي مشرانو بېلابېل غبرګونونه ښيي چې موضوع یوازې د باغونو تر مسئلې محدوده نه ده پاتې شوې، بلکې سیاسي او ټولنیز حساسیت یې هم پیدا کړی دی. حکومت باید روښانه کړي چې ایا د باغونو د پرېکولو، ټولیزو اقداماتو یا د خلکو د جبري کډه کولو کوم پلان شته که نه. که داسې کوم پلان نه وي، باید په ښکاره ډول یې رد کړي، او که د کوم ځانګړي جایداد پر ضد اقدام ضروري وي، نو قانوني بنسټ او شواهد یې هم باید واضح شي.د اعلی وزیر مقام یوازې اداري واک نه دی، بلکې د خلکو د باور مسؤلیت هم دی. د هغه خبرې په ټول ولایت کې د حکومتي پالیسۍ تصور رامنځته کوي، نو په اوسنیو شرایطو کې احتیاط، توازن او وضاحت ډېر ضروري دی. د ترهګرۍ پر ضد اقدام باید وشي، خو هدف یې باید ترهګر او د هغوی همکاران وي، نه عام خلک، بزګران او ټولې سیمې.بلوچستان له وړاندې د ناامنۍ او کډوالۍ دروند قیمت ادا کړی دی. اوس دې سیمې ته د لا ډېرې وېرې، بې کوره کېدو او ټکر پر ځای د قانون واکمني، سیاسي پوهه او د خلکو باور ته اړتیا ده. که له کوم باغ څخه برید ترسره کېږي، نو تحقیقات باید پر دې متمرکز وي چې بریدګر څنګه باغ ته ورسېدل، چا ورسره مرسته وکړه او د دولت امنیتي نظام چېرته ناکام شو.نن اړتیا د باغونو د پرېکولو پر ځای د هغو لاملونو د له منځه وړلو ده چې وسله والو کسانو ته باغونو ته د رسېدو زمینه برابروي. د دولت ځواک باید د خلکو پر ضد نه، بلکې د ترهګرۍ د ختمولو، د قانون د واکمنۍ او د هر وګړي د ساتنې لپاره وکارول شي. همدا لاره کولی شي بلوچستان له لا زیاتو کډوالیو، ناامنۍ او ټکر څخه وژغوري.