له اټومي وسلو پاکه نړۍ — یو نه‌تېرېدونکی نړیوال اجنډا

اوسنی نړیوال وضعیت دا څرګندوي چې د انسان د بقا، پرمختګ او دوامداره سولې لپاره نړۍ ته د یو نوي ګډ نړیوال تړون سخته اړتیا ده. د ټکنالوژۍ، اقتصاد او ساینسي پرمختګ په دې دور کې، که څه هم انسان سترې لاسته راوړنې کړې دي، خو د اټومي او نورو وژونکو وسلو شتون لا هم د ټولې بشریت لپاره یو دوامدار ګواښ پاتې دی. په داسې حالاتو کې دا پوښتنه بېخي مهمه شوې چې نړۍ به د خپل بقا لپاره پرېکړه کوي که به د تباهۍ وسایل همداسې ساتي؟اوس وخت رارسېدلی چې ټول هېوادونه د اټومي وسلو د بشپړ ختمولو په اړه هوکړه وکړي او تر دې دمه جوړ شوي وسلې د انسانیت د لویو ګټو لپاره له منځه یوسي. که د دغو وسلو پر سر لګېدونکي میلیاردونه ډالر د تعلیم، روغتیا، چاپېریال او ټولنیزې هوساینې په برخو کې ولګول شي، نو نړۍ نه یوازې خوندي بلکې سوکاله هم کېدای شي. د دې لپاره یو جامع او عملي نړیوال تړون ضروري دی، چې پکې ټول هېوادونه د برابرۍ پر بنسټ ګډون ولري.په همدې چوکاټ کې، په نړیواله کچه ځینې مثبتې نښې هم لیدل کېږي. د نړیوالو سازمانونو لپاره د روسیې دایمي استازي میخایل الیانوف وروستی بیان ښيي چې منځنی ختیځ د اټومي او نورو پراخې تباهۍ وسلو (WMD) څخه پاکولو نظریه لا هم د نړیوال اجنډا برخه ده. د هغه دا خبره چې که اړتیا وي، روسیه به نور عملي ګامونه هم وړاندیز کړي، د نړیوالې ډیپلوماسۍ لپاره یو مهم پرمختګ بلل کېدای شي.خو دا لاره له ستونزو خالي نه ده. د بېلګې په توګه، د اسرائیل له خوا د اټومي وسلو د نه خپرېدو تړون (NPT) کې له ګډون څخه انکار، او په عین حال کې له نورو هېوادونو څخه د دې تړون د بشپړ عملي کولو غوښتنه، په نړیوال نظام کې د دوه‌ګوني معیار څرګندونه کوي. تر هغه چې ستر ځواکونه په یو شان اصولو عمل ونه کړي، دا ډول تړونونه به خپل اغېز له لاسه ورکړي.سربېره پر دې، د نړیوالې واکمنۍ په جوړښت کې هم جدي بدلون ته اړتیا ده. د ملګرو ملتونو د امنیت شورا، چې باید د نړیوال امن ساتونکی وي، په عملي توګه د څو ځواکمنو هېوادونو د ګټو محور ګرځېدلی دی. د ویټو واک نظام نه یوازې نابرابري پیاوړې کوي، بلکې د نړیوال عدالت پر اصولو هم اغېز کوي. که رښتیا یو عادلانه نړیوال نظام جوړول هدف وي، نو اړینه ده چې ټولو هېوادونو ته د یو رایې برابر حق ورکړل شي، څو پرېکړې د ګډ عقل او انصاف پر بنسټ وشي.په دې لړ کې پاکستان هم مهم رول لوبولی شي. د یو مسؤل اټومي هېواد په توګه، پاکستان دا وړتیا لري چې د اټومي وسلو د ختمولو، عادلانه نړیوال نظام او سیمه‌ییزې سولې لپاره عملي وړاندیزونه وړاندې کړي. پاکستان کولی شي نه یوازې دا بیانیه پیاوړې کړي، بلکې د فعالې ډیپلوماسۍ له لارې یې عملي بڼه هم ورکړي.په پای کې، دا منل اړین دي چې اوسنی نړیوال نظام د خپلو نیمګړتیاوو له امله د دوامدار امن په تأمین کې پاتې راغلی دی. که نړۍ غواړي له جګړو، یرغلونو او تباهۍ څخه وژغورل شي، نو نوې مفکوره، نوي تړونونه او ریښتینی نړیوال همکاري ته اړتیا ده. له اټومي وسلو پاکه نړۍ یوازې یو خیال نه دی، بلکې یو عملي ضرورت دی—او د دې هدف لپاره نن پورته شوی ګام به د سبا خوندي نړۍ بنسټ کېږدي۔