مکه مکرمه او مدینه منوره د ټولې اسلامي نړۍ د ایمان، عقیدې او روحاني تړاو ستر مرکزونه دي. پر دغو مقدسو ځایونو هر ډول ګواښ یوازې د سعودي عربستان مسئله نه ده، بلکې د نړۍ د ټولو مسلمانانو لپاره د ژورې اندېښنې او تشویش وړ موضوع ده. په دې وروستیو کې د حرمینو شریفینو د په نښه کولو هڅو د اسلامي نړۍ اندېښنه لا زیاته کړې ده. دا ډول پېښې غوښتنه کوي چې د مقدسو ځایونو ساتنه یوازې تر غندنې او اعلامیو محدوده نه شي، بلکې داسې پیاوړی او باوري دفاعي نظام رامنځته شي چې هېڅ لوری په راتلونکي کې د داسې اقدام د تصور جرأت هم ونه کړي.
پاکستان، سعودي عربستان او ترکیې د ۲۰۲۶ کال د اګست پر اوومه په مکه مکرمه کې د ګډې دفاع تړون لاسلیک کړ چې له مخې یې د یوه غړي هېواد پر وړاندې وسله وال برید د درې واړو هېوادونو پر وړاندې برید ګڼل کېږي. پاکستان دغه تړون دفاعي بللی او ټینګار یې کړی چې موخه یې د بهرني تېري پر وړاندې د ګډې دفاعي وړتیا پیاوړتیا، د هېوادونو د خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه او د سیمه ییز ثبات ملاتړ دی.
د اکتوبر پر پنځمه په ریاض کې د درې واړو هېوادونو د ستراتیژیکې، سیاسي او دفاعي کمېټې بېړنۍ غونډې دغه تړون د عملي کېدو مهم پړاو ته داخل کړ. درې واړو هېوادونو د ګډې دفاع د ژمنو د سمدستي عملي کولو، د پوځي ځواکونو او دفاعي وړتیاوو د برابرولو او د اړتیا په صورت کې سعودي عربستان ته د هغوی د چټک استولو لپاره د اقداماتو پرېکړه وکړه. په غونډه کې د مکې مکرمه او مدینې منورې د په نښه کولو هڅې او د سعودي عربستان پر ښارونو، ملکي او اقتصادي تاسیساتو بریدونه په کلکه وغندل شول.
اوس د دې تړون د عملي کولو لپاره باید داسې منظم دفاعي چوکاټ جوړ شي چې په بېړني حالت کې د درې واړو هېوادونو ترمنځ سمدستي اړیکه او پرېکړه ممکنه کړي. د ګډو ځواکونو د چټک استولو ترڅنګ باید د هوايي او توغندیز دفاع، د بې پیلوټه الوتکو پر وړاندې د دفاع، استخباراتي معلوماتو د تبادلې او د مهمو ملکي او اقتصادي تاسیساتو د ساتنې په برخو کې همغږي رامنځته شي. ګډې پوځي مشقونه، روزنه، دفاعي څېړنې، ټکنالوژي او د دفاعي صنعت په برخه کې ګډ کار کولی شي دا تړون له یوه سیاسي سند څخه په اغېزمن ګډ دفاعي نظام بدل کړي.
د حرمینو شریفینو د ځانګړي اهمیت له امله باید د مکې مکرمه او مدینې منورې د امنیت لپاره عصري څارنه، هوايي دفاع، د ډرونونو پر وړاندې دفاعي وړتیا او د بېړني غبرګون ګډ سیستمونه په ځانګړې توګه پیاوړي شي. موخه باید د جګړې پراخول نه، بلکې د داسې باوري دفاعي ځواک رامنځته کول وي چې د هر ډول تېري مخه ونیسي.
حوثیانو او هر بل احتمالي بریدګر ته باید دا روښانه پیغام ورکړل شي چې د حرمینو شریفینو امنیت د ازمېښت موضوع نه ده. که د مقدسو ځایونو، سعودي وګړو، ملکي تاسیساتو یا د سعودي عربستان د ځمکنۍ بشپړتیا پر وړاندې برید یا جدي ګواښ رامنځته شي، نو د نړیوال قانون په چوکاټ کې باید اغېزمن، متناسب او پرېکنده دفاعي غبرګون موجود وي. هدف باید د جګړې پراخول نه، بلکې د جګړې جرأت له منځه وړل وي. داسې دفاعي تیاری چې بریدګر د هر اقدام له وړاندې د هغه د پایلو په اړه څو ځله فکر کولو ته اړ کړي.
پاکستان او ترکیه د سعودي عربستان د دفاع او امنیت په برخه کې د عملي همکارۍ له لارې دا پیغام ورکوي چې ګډ امنیت یوازې په اعلامیو نه، بلکې په ګډ مسؤلیت، چمتووالي او عملي اقدام ټینګېږي. د مکې دفاعي اتحاد باید د درې واړو هېوادونو د دفاعي وړتیاوو، تجربو، ټکنالوژۍ او روزنې د یوځای کولو له لارې داسې باوري سیستم رامنځته کړي چې د سعودي عربستان او په ځانګړې توګه د حرمینو شریفینو پر وړاندې هر ډول ګواښ په لومړیو پړاوونو کې کشف او شنډ کړي.
له دې سره سره، دفاعي تیاري باید له ډیپلوماسۍ او د سیمه ییزې سولې له هڅو سره یوځای روانه وي. د ځواک موخه باید د نوي بحران رامنځته کول نه، بلکې د موجودو ګواښونو مخنیوی او د سولې لپاره د باور وړ فضا رامنځته کول وي. د مکې دفاعي تړون د یوه هېواد پر وړاندې د محاذ جوړولو په معنا نه، بلکې د ګډ امنیت او دفاعي مسؤلیت د پیاوړتیا په توګه باید عملي شي.
اوس د مکې دفاعي تړون د عملي ازموینې په پړاو کې داخل شوی دی. د دې تړون بریالیتوب به هغه وخت څرګند شي چې د ګډې دفاع ژمنه په چټک غبرګون، منظمې پوځي همکارۍ، عصري دفاعي وړتیا او روښانه بازدار ځواک بدله شي. د حوثیانو په ګډون هر هغه لوري ته چې د حرمینو شریفینو یا سعودي عربستان د ملکي وګړو او تاسیساتو د په نښه کولو هڅه کوي، باید د قانون په چوکاټ کې داسې څرګند او پرېکنده دفاعي ځواب موجود وي چې بیا هېڅوک د مکې مکرمه او مدینې منورې د امنیت د ازمېښت تصور هم ونه کړي. دا به نه یوازې د سعودي عربستان د امنیت، بلکې د ټولې اسلامي نړۍ لپاره د ډاډ او اطمینان پیغام وي.
