په بلوچستان کې له دولتي چارواکو څخه دا لوړه اخیستل چې هغوی به د دندو په خرڅولو او هر ډول اداري فساد کې لاس نه لري، بې له شکه یو مثبت او د ستاینې وړ ګام دی. خو که حکومت په رښتیا غواړي روڼتیا، وړتیا او ښه حکومتولي د خپلې واکمنۍ اساسي ځانګړنه وګرځوي، نو دا بهیر باید یوازې تر بیوروکراسۍ محدود نه وي، بلکې سیاسي مشرتابه هم باید د همدې معیار تابع وي. د اسمبلۍ د غړیتوب له اخیستو مخکې باید له هر منتخب غړي څخه په شفاهي او لیکلي ډول دا لوړه واخیستل شي چې هغه به د دولتي دندو، ټاکنو، تبادلو او ترفیعاتو په چارو کې له غیرقانوني او شخصي لاسوهنې ډډه کوي او که د فساد یا د وړتیا د اصولو د سرغړونې په اړه پرې تور په قانوني توګه ثابت شي، نو د اساسي قانون او قانون له مخې به ورسره چلند کېږي. همدارنګه که له وزیرانو څخه هم د اسمبلۍ پر فرش، د ولس په وړاندې، د شفافیت او د دندو په چارو کې د نه لاسوهنې لوړه واخیستل شي، نو د دې اقدام سیاسي او اخلاقي اغېز به لا ډېر وي.
له دې سره باید حکومت د شفافو ګمارنو او شکایتونو لپاره یو ځانګړی برېښنايي نظام جوړ کړي، چېرې چې د دولتي دندو ازموینې او مرکې، چېرې چې قانوني او عملي امکان ولري، په ژوندۍ بڼه خپرې شي، د نوماندانو نمرې او د وړتیا وروستي لېستونه د ټاکلو اصولو له مخې له ولس سره شریک شي او د هرې ګمارنې د بهیر د څارنې لپاره اغېزمن نظام موجود وي. په همدې نظام کې باید د فساد او بې نظمۍ د راپور ورکولو لپاره خوندي لاره هم موجوده وي، څو هر وګړی وکولای شي د شواهدو پر بنسټ شکایت ثبت کړي. که شکایت د باوري او بې پرې څېړنې وروسته سم ثابت شي، د راپور ورکوونکي د هڅونې لپاره دې ځانګړې جایزه وټاکل شي؛ خو قصدي او بد نیت دروغجن تور دې د نافذه قانون له مخې وڅېړل شي. په دې توګه به د فساد پر وړاندې د ولس ګډون هم یقیني شي او د بې بنسټه تورونو مخه هم ونیول شي.
نن په بلوچستان کې د بې باورۍ او بې ثباتۍ له مهمو لاملونو څخه د ځوانانو د خپلو حقونو، روزګار او وړتیا پر بنسټ د فرصتونو په اړه بې باوري هم ده. یو ځوان چې کلونه زده کړې وکړي او وروسته دا احساس وکړي چې د هغه د وړتیا پر ځای واسطه، سپارښتنه او نفوذ د دندې د ترلاسه کولو معیار دی، نو په طبیعي ډول یې پر دولتي نظام باور کمېږي. خو که هغه ته دا باور ورکړل شي چې ازموینه به شفافه وي، مرکه به د څارنې وړ وي، د وړتیا لېست به په خپله خوښه نه بدلېږي او د فساد په ثابتېدو به له هیچا سره توپیر نه کېږي، نو د نظام پر وړاندې به یې باور بېرته پیاوړی شي.
د بلوچستان وزیراعلیٰ لپاره دا یو مهم فرصت دی چې د لوړې اخیستلو دغه اقدام په یوه جامع، عملي او د څارنې وړ نظام بدل کړي. په ځانګړي ډول د اطلاعاتو له ادارې څخه نیولې تر هغو ټولو ادارو پورې چې د دندو، اعلانونو او ګمارنو په اړه پکې شکایتونه مطرح شوي، باید بې پرې او باوري څېړنې ترسره شي او که کومه سرغړونه ثابته شي، نو له هر ډول مصلحت پرته دې قانوني اقدام وشي. دا ډول اقدام باید د کوم شخص یا ادارې پر ضد د سیاسي مبارزې په توګه نه، بلکې د ټول نظام د اصلاح لپاره ترسره شي.
حکومت که دا ثابته کړي چې دولتي دنده د هېچا شخصي ملکیت نه دی، سپارښتنه د هېچا حق نه دی، وزیر او چارواکی دواړه د قانون تابع دي او د وړتیا له اصولو څخه په سرغړونه کې هېڅوک خوندي نه دی، نو دا به یوازې اداري اصلاح نه وي، بلکې د بلوچستان د ځوانانو د باور د بېرته ترلاسه کولو لپاره به یو تاریخي ګام وي.
*لوړه یوازې هغه وخت د حکومت د عزم ثبوت ده چې د هغې خلاف عمل کوونکی، که وزیر وي که چارواکی، د قانون له مخې حساب ورکړي. بلوچستان نن داسې نظام غواړي چې پکې د یوه ځوان راتلونکی د واسطې، پیسو او نفوذ نه، بلکې د هغه د وړتیا او حق پرېکړه کړي. که حکومت دا باور په عمل کې رامنځته کړي، نو د ناامېدۍ ځای به هیله ونیسي، د بې باورۍ ځای به اعتماد ونیسي او د قانون پر وړاندې د ولس دریځ به له اعتراضه همکارۍ ته واوړي. د بلوچستان د امن تر ټولو پیاوړی بنسټ یوازې امنیتي اقدامات نه، بلکې عدالت، میرټ او د ځوانانو د حقونو یقین دی.
