اداریه ۳۰ ستمبر ۲۰۲۶

د بې‌روزګارۍ سېلاب او د بلوچستان ځوانان

د بلوچستان تر ټولو ستره ستونزه یوازې بېوزلي نه ده، بلکې د ځوانانو مخ پر زیاتېدونکې بې‌روزګاري ده. په صوبه کې میلیونونه ځوانان د کار په لټه کې دي او له دوی سره تړلي کورنۍ له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي. په داسې حال کې چې که حکومت خپله هم دا احساسوي چې بې‌روزګاري په صوبه کې د محرومۍ او ناامنۍ له مهمو لاملونو څخه ده، نو د کار زمینه یوازې په اعلانونو پورې نه شي محدودېدای. د بلوچستان وزیراعلیٰ سږ کال د ۲۵ زرو څخه د زیاتو دولتي دندو د اعلان پر مهال د وړتیا او میرټ پر بنسټ د ګمارنې ژمنه کړې، خو په ځینو ادارو کې د دندو ټیسټونه او مرکې ځنډول شوې دي. همدارنګه د دولتي دندو د پېر او پلور په اړه د شکایتونو له مخې وزیراعلیٰ د تحقیقاتو امر کړی او څرګنده کړې یې ده چې که شواهد ترلاسه شي، د مسوولو کسانو پر ضد به قانوني اقدام کېږي. دا وضعیت غوښتنه کوي چې د هرې دندې د ګمارنې پروسه باید په بشپړه توګه شفافه، د څارنې وړ او د میرټ پر بنسټ وي، د ټیسټونو او مرکو نېټې باید بې دلیله ونه ځنډول شي او نوماندان باید د نامعلوم برخلیک په حالت کې پرېنښودل شي.

د بې‌روزګارو ځوانانو لپاره د لسو زرو زرنج رکشو د اسانه قسطونو له لارې د برابرولو طرحه په خپل ځای کې د روزګار یوه وسیله کېدای شي، خو د بلوچستان په څېر په پراخه او لرې پرتو سیمو لرونکې صوبه کې دا اقدام د ټولې بې‌روزګارۍ په پرتله محدود اغېز لري. اصلي اړتیا یوه جامع د روزګار پالیسي ده چې په هره ولسوالۍ کې د سیمې د اقتصادي اړتیاوو له مخې واړه صنعتونه، د کرنې او مالدارۍ تولیدات او د هغو پروسس، د معدنیاتو سیمه‌ییز پروسس، کب نیونه، لاسي صنایع، ساختماني چارې او د ځوانانو لپاره د فني او مسلکي زده کړو مرکزونه پکې شامل وي. د بلوچستان تخنیکي او مسلکي زده کړو او روزنې ادارې تر چتر لاندې روان پروګرامونه باید یوازې تر روزنې محدود نه وي، بلکې له عملي صنعت او روزګار سره وتړل شي. په صوبه کې له مخکې موجود فني او مسلکي مرکزونه باید ژر تر ژره فعال، اغېزمن او د نننیو اړتیاوو سره برابر کړل شي، او په هغو ولسوالیو او سیمو کې چې د کوم ځانګړي مسلک یا صنعت اړتیا لري، باید د همدې اړتیا له مخې نوي مرکزونه جوړ شي، څو ځوانانو ته په سیمه‌ییزه او نړیواله کچه د کار لپاره عملي او ګټور مهارتونه ورکړل شي.

د بلوچستان په ځوانانو کې د محرومۍ احساس هغه مهال لا زیاتېږي چې دوی ویني، له یوې خوا په صوبه کې د روزګار فرصتونه محدود دي او له بلې خوا په وفاقي ادارو کې د بلوچستان د ځانګړي شوي کوټې پر بنسټ د ګمارنو په اړه پوښتنې راپورته کېږي. حکومت باید په وفاقي ادارو کې د بلوچستان د کوټې له مخې د ترسره شویو ګمارنو بشپړه او شفافه پلټنه وکړي، د جعلي ډومیسایل یا د کوټې د غیرقانوني ترلاسه کولو په صورت کې د قانون له مخې اقدام وکړي او د اصلي مستحقو کسانو حقونه خوندي کړي. له دې سره سره په پرمختیايي پروژو کې باید شفافیت، پر وخت بشپړېدل، عامه څارنه او د ولسوالۍ په کچه د لګښتونو تفصیل د خلکو لپاره د لاسرسي وړ وګرځول شي. د بلوچستان ځوانان یوازې رکشو ته نه، بلکې فرصتونو، مهارتونو، صنعت، میرټ او باعزته دایمي روزګار ته اړتیا لري. که حکومت بې‌روزګاري د ناامنۍ له اساسي لاملونو څخه ګڼي، نو باید د روزګار مسئله یوازې د مرستې یوه طرحه ونه ګڼي، بلکې د صوبې د سولې، اقتصاد او راتلونکي د اساسي تګلارې په توګه یې خپله کړي.