اداریه ۲۹ اگست ۲۰۲۶

د قولو هېڅ ګاهک پیدا نه شو، څومره خلک ہو ښار شول

په بلوچستان اسمبلۍ کې د اپوزېسیون د کردار ادا کولو په اړه د عوامي نېشنل ګوند پرېکړې د صوبې په اوسني سیاسي وضعیت کې یوه مهمه بحث راولاړ کړی دی. د معلوماتو له مخې، عوامي نېشنل ګوند پرېکړه کړې چې د حکومت برخه به نه جوړېږي، بلکې په اپوزېسیون کې به کښېني او د واکمنانو پام به د ولس حقیقي ستونزو ته رااړوي. په ظاهره خو دا یوه سیاسي پرېکړه ده، خو اغېزې یې هغو سیمو ته هم رسېدای شي چې له وړاندې د پرمختیايي وسایلو، روزګار، کاروباري موقعو او سیاسي استازیتوب په اړه د محرومۍ احساس لري. د ګوند دننه د دې پرېکړې د مخالفت خبرې هم مخې ته راغلې دي او دا دریځ وړاندې شوی چې که دا پرېکړه عملي شي، نو پښتني سیمې به د حکومت په برخه کېدو سره هغه لږه برخه هم ترلاسه نه کړي چې تر اوسه یې ترلاسه کولی شوه او په اصطلاح به یې حالت «د اوښ په خوله کې د زېرې» په شان وي. خو اصل پوښتنه دا ده چې ایا په واک کې شتون رښتیا هم د ولس د ستونزو د حل ضمانت کېدای شي، او که واک یوازې د سیاسي جوړجاړي او محدودو مراعاتو وسیله پاتې کېږي؟

دا پوښتنه هغه وخت لا مهمه کېږي چې په پښتني سیمو، په ځانګړې توګه په ځینو با نفوذه کړیو کې، د امن او امان په نوم د عملیاتو، د ځانګړو کسانو پر ضد د اقداماتو، پراخو تلاشیو او په کاروباري فعالیتونو کې د خنډونو شکایتونه مخې ته راځي. د معلوماتو له مخې، له نورو صوبو او سیمو څخه د کاروبار لپاره د بلوچستان پښتني سیمو ته راغلي ځینې کسان د مبینې وژنو ښکار شوي دي، په داسې حال کې چې دا شکایتونه هم شته چې کاروباریان له خپلو دودیزو کاروباري مرکزونو څخه لرې ساتل کېږي او خپلو سیمو ته د محدودولو هڅې کېږي. که یو کس له خپل کور او سیمې لرې د کاروبار لپاره بلې سیمې ته راشي او هلته د خپل سر او مال تحفظ ونه لري، نو دا یوازې د امن او امان مسئله نه پاتې کېږي، بلکې د بین الصوبایي تجارت، روزګار او د وګړو د بنسټیزو حقونو مسئله هم ګرځي. په داسې حالت کې که صوبایي حکومت د خلکو د کاروبار د له منځه تلو مخه ونه نیسي او هغو کاروباریانو ته تحفظ ورنه کړي چې د دوی تر دروازو پورې د کاروبار لپاره راځي، نو د هر سیاسي ګوند لپاره په حکومت کې پاتې کېدل یوه جدي سیاسي پوښتنه ګرځي. اقتدار هغه وخت ارزښت لري چې د ولس د ستونزو د حل وسیله وي، خو که په واک کې له شتون سره سره ولس د خپل سر، مال، کاروبار او عزت د تحفظ لپاره بې وسه وي، نو په حکومت کې شراکت د سیاسي ګټې پر ځای د سیاسي زیان سبب هم کېدای شي.

په همدې پس منظر کې، د عوامي نېشنل ګوند په اپوزېسیون کې د کښېناستو پرېکړه یوازې سیاسي جوړه جوړه نه، بلکې د ولس د نبض د لمس کولو هڅه هم ګڼل کېدای شي. خو یوازې په اپوزېسیون کې کښېناستل کومه لاسته راوړنه نه ده؛ اصلي ازموینه به دا وي چې ګوند د بلوچستان اسمبلۍ دننه د ولس د ستونزو څومره اغېزمنه ترجماني کوي، له حکومته څومره سختې پوښتنې کوي او د خپلو حلقو د خلکو د سر او مال، کاروبار، تګ راتګ او اقتصادي حقونو د تحفظ لپاره تر کومه حده عملي کردار ادا کوي. د پام وړ خبره دا هم ده چې د بحث لاندې وضعیت له نږدې دریو انتخاباتي حلقو سره تړلی دی، چې له هغې جملې څخه په دوو حلقو کې د عوامي نېشنل ګوند استازي کامیاب شوي دي. له همدې امله د دغو استازو ذمه واري یوازې د اسمبلۍ تر څوکۍ محدوده نه ده، بلکې د خپلو حلقو د خلکو د تحفظ او د هغوی د ستونزو د غږ تر پورته کولو پورې غځېدلې ده. که عوامي نېشنل ګوند په اپوزېسیون کې پاتې کېدو سره دا ذمه واري په اخلاص او مستقل مزاجۍ ترسره کړي، نو دا پرېکړه به د سیاسي ځان وژنې پر ځای د سیاسي بیا ژوندي کېدو سبب شي. خو که اپوزېسیون هم یوازې تر بیانونو، قراردادونو او احتجاجي نعرو محدود پاتې شي، نو د ولس لپاره به د حکومت او اپوزېسیون ترمنځ هېڅ څرګند توپیر پاتې نه شي.

په سیاست کې د وعدو په زور ډېر خلک ښایسته ښکاري، خو کله چې ولس د خپلو ستونزو د حل لپاره ګوري، نو بیا هماغه پوښتنه مخې ته راځي:

د قولو هېڅ ګاهک پیدا نه شو- څومره خلک ہوښارشول.